Το κουδούνι μόλις είχε χτυπήσει και μπορούσε κάποιος να το καταλάβει αυτό ακόμα και αν η ακοή του ήταν ανύπαρκτη. Το ποδοβολητό των παιδιών στους διάδρομους και τις ξύλινες σκάλες που έτριζαν σε κάθε βήμα μπορούσε κανείς να το αντιληφθεί από τις δονήσεις. Άλλοι έτρεχαν προς το προαύλιο να συναντήσουν τους φίλους τους από τα άλλα τμήματα, άλλοι με μία μπάλα παραμάσχαλα έτρεξαν προς την μπασκέτα για να κάνουν επιτόπου τις ομάδες της ημέρας, άλλοι προς… νερού τους στις τουαλέτες και άλλοι πήραν θέση στην τεράστια ουρά που είχε από ώρα δημιουργηθεί μπροστά στον κυρ-Γιώργη στο κυλικείο για μία ζεστή τυρόπιτα.

Και όταν επιτέλους έφθασε και η δική του σειρά, παρήγγειλε μία ζαμπονοτυρόπιτα και ένα σοκολατένιο γάλα και κατευθύνθηκε προς τη γνωστή γωνιά του, δίπλα στο ξύλινο παγκάκι που συνήθως κάθονταν τα αγόρια του γυμνασίου. Αν και ποτέ δεν είχαν ανταλλάξει μεταξύ τους καμία κουβέντα, εκείνη η εσωτερική του φωνή του σιγοψιθύριζε να την κάνει με ελαφρά πηδηματάκια. Να φύγει μακριά τους. Εκείνος όμως σε πείσμα αυτής της ίδιας του φωνής, κάθε φορά επαναστατούσε. Κάθισε, και με την πρώτη κιόλας μπουκιά στη λαχταριστή του αχνιστή τυρόπιτα, οι ψίθυροι και τα χαχανητά, αληθινά αυτή τη φορά έφθασαν στα αυτιά του. Τα αυτιά του όμως ένιωσαν και μία δροσιά σαν ο νοτιάς ξαφνικά να δυνάμωσε και έσκυψε να του μιλήσει:

– Μην ξανακαθίσεις εδώ, φιλαράκι, γιατί αυτό είναι το δικό μας παγκάκι.

Μέχρι τότε δεν είχε ποτέ σκεφτεί ότι η παρουσία του στο χώρο ενοχλούσε κάποιον. Φυσικά αγνόησε την κουβέντα και συνέχισε την απολαυστική του ενασχόληση. Η κουκούλα του όμως ξαφνικά σηκώθηκε από την πλάτη του και με μία γρήγορη κίνηση στρογγυλοκάθισε στο κεφάλι του ενώ ταυτόχρονα κάποια άγνωστη δύναμη εκτόξευσε το απολαυστικό του έδεσμα από το χέρι του που βρέθηκε ξαπλωμένο ανάμεσα σε κομματάκια σφολιάτας και τυριού φέτας, πάνω στις πευκοβελόνες που ήταν ξαπλωμένες στο τσιμέντο της αυλής.

Ένιωσε ένα συναισθηματικό μούδιασμα, ένιωσε θλίψη, πίκρα και οργή. Και όταν ο πιο ψηλός της παρέας τον πλησίασε και σήκωσε το χέρι για να του ξαναπειράξει την κουκούλα, εκείνος αυθόρμητα σήκωσε το χέρι του και τον σταμάτησε. Σηκώθηκε από την τσιμεντένια του γωνιά και έφυγε. Μπήκε στην τάξη και συνέχισε το μάθημά του.

photo via

Θα μπορούσα να συνεχίσω την καταγραφή αυτής της ιστορίας, αληθινής ή φανταστικής, με διαφορετικές κάθε φορά συνέχειες και καταλήξεις. Θα μπορούσε ο πρωταγωνιστής της ιστορίας μας να πάει την επόμενη ημέρα στο σπίτι του, με άγχος και αγωνία για την επόμενη ημέρα, και κρύβοντας τις μελανιές στο πρόσωπό του, να αρνείται πεισματικά να συνεχίσει το διάβασμά του λέγοντας στους γονείς του ότι δεν θέλει άλλο να συνεχίσει. Ή θα μπορούσε απλά κάποια ημέρα μετά από 6 μήνες, να μην γυρίσει σπίτι του.

Έχω ακούσει και έχω διαβάσει πολλές ανάλογες ιστορίες που καθημερινά συμβαίνουν στους χώρους ενός σχολείο. Λίγο ανώδυνες, λίγο αναμενόμενες και λίγο δικαιολογημένες από κάποιους εκπαιδευτικούς και γονείς. Αλλά απόλυτα αληθινές, ακόμα και αν συχνά προσπαθούν κάποιοι να τις συγκαλύψουν. Όμως όσο και αν μία τέτοια ιστορία δεν σε κάνει να ανατριχιάσεις και να κλείσεις τα μάτια σου από φόβο μήπως συμβεί στο δικό σου παιδί, είτε με το ρόλο του θύτη είτε με το ρόλο του θύματος, αυτή είναι μία ιστορία καθόλου αξιοζήλευτη, καθόλου όμορφη και εκεί στην αρχή της γραφής της θα πρέπει να σταματήσει.

Είναι μία από τις πολλές μορφές bullying ή αλλιώς ενδοσχολικής βίας, μίας κατάστασης δηλαδή όπου ένα άτομο εκτίθεται επανειλημμένα σε αρνητικές ενέργειες, σωματικές ή λεκτικές από ένα ή περισσότερους ανήλικους. Και εδώ θα πρέπει να τονιστεί ότι δείγμα bullying στην πλειοψηφία του είναι τα πειράγματα, και ο κοινωνικός αποκλεισμός ή η απόρριψη από μία ομάδα και όχι απαραίτητα οι βανδαλισμοί και τα χτυπήματα που ακολουθούν.

Είναι σημαντικό λοιπόν να μπορεί κανείς να διαχωρίσει μία απλή σύγκρουση ή διαφωνία από μία κατάσταση ενδοσχολικής βίας – bulling η οποία και έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

– Υπάρχει πρόθεση πρόκλησης βλάβης γιατί συνεχίζεται ακόμα και μετά τη δυσφορία του θύματος.
– Έχει ένταση και διάρκεια που συνήθως μειώνει την αυτοπεποίθηση του θύματος.
– Ο θύτης έχει ισχύ. Νιώθει πως βρίσκεται σε θέση ισχύος έναντι του θύματος.
– Το θύμα κρύβει τα επεισόδια από φόβο για αντίποινα, νιώθει εκτεθειμένο και απομονωμένο.

Αντίθετα στις φυσιολογικές συγκρούσεις τα παιδιά δεν επιμένουν, δρουν αυθαίρετα, έχουν λόγο και επιχειρήματα, απολογούνται, διαπραγματεύονται, παίρνουν αποφάσεις, συμμετέχουν σε λύσεις.

Τι να προσέξουμε

Πώς όμως θα διακρίνουμε και θα αντιληφθούμε εμείς οι γονείς αν το παιδί μας είναι θύμα ενδοσχολικής βίας, Θα πρέπει να ανησυχήσουμε και να αναζητήσουμε την ύπαρξη προβλήματος όταν το παιδί μας:

– Επιστρέφει στο σπίτι με γδαρσίματα και μελανιές
– Μαλώνει με καλούς τους φίλους και γίνεται επιθετικό με τα αδέρφια του
– Eίναι κυκλοθυμικό, κακόκεφο και απομονωμένο
– Έχει μειωμένες επιδόσεις στο σχολείο
– Υποφέρει από αϋπνία, άγχος και ανησυχία

Kαι αν όντως συμβαίνουν τα παραπάνω ή αν διαισθητικά νιώθουμε πως κάτι δεν πηγαίνει καλά τότε μπορούμε να μάθουμε περισσότερα ρωτώντας έμμεσα για την ημέρα του στο σχολείο, για τους φίλους του και τις παρέες του και φυσικά για το αν ανυπομονεί να πάει την επόμενη ημέρα στο σχολείο.

Το πιο σημαντικό όμως που πρέπει να κάνουμε είναι να απευθυνθούμε στο διευθυντή του σχολείου ώστε να γίνουν οι σωστές και απαραίτητες διαδικασίες μέσα και έξω από το σχολείο που ερευνούν, αξιολογούν και παρεμβαίνουν με τον κατάλληλο τρόπο. Και καθοδηγούν και την οικογένεια για τη στάση απέναντι στο παιδί. Ευτυχώς, πλέον υπάρχουν οι υποδομές για να λειτουργήσει αποτελεσματικά αυτή η διαδικασία στη χώρα μας.

photo via

Τι μπορούμε να κάνουμε

Η αντιμετώπιση δεν είναι μία εύκολη και απλή διαδικασία. Απαιτεί χρόνο, σεβασμό και αμοιβαία προσπάθεια των εμπλεκόμενων μελών αλλά και του σχολείου. Και εδώ θα πρέπει να υπογραμμίσουμε τη σημαντικότητα που έχει η γενική, ολιστική κοινωνική προσέγγιση του σχολείου ώστε να έχει αναπτύξει δράσεις για την ενημέρωση, την έγκαιρη διάγνωση αλλά και την αντιμετώπιση του φαινομένου. Υπάρχουν πολλαπλά προγράμματα (σε επίπεδο σχολείου αλλά και τάξης) που σήμερα εφαρμόζονται στα σχολεία, ώστε οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές να ενημερώνονται για την έννοια της σχολικής βίας και την αντιμετώπισή της.

Για εμένα προσωπικά το πιο σημαντικό από όλα είναι να δημιουργήσουμε εκείνες τις συνθήκες πρωτίστως στο σπίτι ώστε το παιδί μας να:

– Νιώθει αυτοπεποίθηση και σιγουριά.
– Αισθάνεται πως μπορεί να μας μιλήσει ανοικτά για όλα όσα το απασχολούν.
– Γνωρίζει την έννοια της αδικίας και να μάθει ότι δεν πρέπει να την προκαλεί αλλά και όταν την εντοπίσει, να ξέρει τους τρόπους να την εξαλείψει δείχνοντάς την και μιλώντας για αυτήν.
– Ξέρει πώς να σταματά οποιαδήποτε αρνητική συμπεριφορά εις βάρος του ίδιου ή κάποιου άλλου φίλου του πριν εξαπλωθεί και γίνει «επιδημία».

Και ας μην ξεχνάμε τους εαυτούς μας ως πρότυπο στα ίδια μας τα παιδιά. Ο σεβασμός που καθημερινά επιδεικνύουμε προς τους ανθρώπους, από τον οδηγό του διπλανού αυτοκινήτου που οδηγεί αργά, την κυρία που μας πήρε τη θέση στο ταμείο του Super Market, αλλά και στα ίδια μας τα παιδιά όταν τα φωνάζουμε για όλα εκείνα που κάνουν ή δεν κάνουν, αποτελούν «παράδειγμα» προς μίμηση.

Ευχαριστώ πολύ τα Εκπαιδευτήρια «Ο Πλάτων» και ειδικά το διευθυντή του Δημοτικού, Δρ. Διονύση Τσαφταρίδη, που με βοήθησε τόσο πολύ χάρη στις γνώσεις και τις πληροφορίες να φτιάξω αυτό το κείμενο, καθώς πολλά πράγματα για το bullying δεν τα γνώριζα σε βάθος. Ελπίζω πραγματικά κάποια –αν όχι όλα- από τα παραπάνω να φανούν χρήσιμα σε όλους μας ώστε να συμβάλλουμε ο καθένας με το δικό του τρόπο, στο να μάθουμε να αναγνωρίζουμε, να στηρίζουμε τα παδιά μας και ίσως μια μέρα να καταφέρουμε να «εξαφανίσουμε» το bullying, μεγαλώνοντας παιδιά που δεν θα χρειάζεται να το κάνουν αυτό σε άλλα παιδιά.

Ένα ταξίδι στην Παγκόσμια Γειτονιά Πριν να είναι αργά... Η Μαχσά Αμινί άφησε μερικές από τις όμορφες μπούκλες των μαλλιών της έξω από το φράγμα της ιρανικής ηθικής Έφηβοι. Στοιβαγμένες φιλίες, στοιβαγμένες σκέψεις.